بارداری و کودک

چه مدت بعد از نزدیکی باردار میشویم؟

هیچ کس نمی تواند به طور دقیق بگوید چقدر طول می کشد تا حامله شوید. حاملگی وقت می برد و هیچ وقت نباید برای این کار عجله کرد .


NINI


چقدر طول می کشد باردار شوید؟ چقدر طول می کشد تا نطفه بسته شود؟
بیشتر زوج ها در طول سه ماه باردار می شوند. البته این زمان با بالا رفتن سن مادر، داشتن عادت های غلط (همچون سیگار کشیدن) یا داشتن شرایطی که به باروری صدمه می زند، افزیش می یابد.

آمار زیر نشان دهنده فاصله زمانی و احتمال بسته شدن نطفه در بیشتر زوج ها است:
* ۳۰ درصد از زوج ها در دور اول باردار می شوند (حدود یک ماه)
* ۵۹ درصد از زوج ها در دور سوم باردار می شوند (حدود سه ماه)
* ۸۰ درصد از زوج ها در دور ششم باردار می شوند (حدود شش ماه)
* ۸۵ درصد از زوج ها در دور دوازدهم باردار می شوند (حدود یک سال)
* ۹۱ درصد از زوج ها در دور ۳۶ باردار می شوند (حدود ۳ سال)
* ۹۳ تا ۹۵ درصد از زوج ها در دور ۴۸ باردار می شوند (حدود ۴ سال)

اگر پس از یکسال موفق به بارداری نشدید بهتر است با متخصص ناباروری مشورت کنید. ممکن است هیچ مشکلی نداشته باشید و با گذشت زمانِ بیشتر باردار شوید اما اگر مشکل باروری داشته باشید، باید به جای هدر دادن فرصت های خود از متخصصین کمک بگیرید. برای افراد بالای ۳۵ سال، فاکتور زمان بسیار مهم است و باید هرچه زودتر کمک بگیرید. در این سن اگر پس از ۶ ماه باردار نشدید، حتما به متخصص زنان مراجعه کنید.

چه تعداد از زوج ها برای بارداری به کمک نیاز دارند؟
حدود ۹۰ درصد از زوج ها به طور طبیعی و بدون مشکل باردار می شوند. ۱۰ درصد باقی مانده نیز اصولا مشکل باروری دارند. (حدود ۹۳ تا ۹۵ درصد از افراد با داشتن تلاش مستمر و طولانی بچه دار خواهند شد.)
«ناباروری» عموما زمانی به کار می رود که پس از یک سال، هیچ نتیجه ای حاصل نشود. بیشتر این افراد پس از طی دوره درمان، موفق به بچه دار شدن می شوند. تعدادی نیز باید از روش های دیگر همچون لقاح مصنوعی یا قبول سرپرستی کودکان بی سرپرست بچه دار شوند.

تاثیر سن بر بارداری چیست؟
هر چه سن بالاتر رود احتمال باردار شدن پایین می آید. پس از یکسال تلاش، حدود ۸۶ درصد از زنان سالم و بارور ۲۰ تا ۳۰ ساله باردار می شوند. این درصد تا ۳۶ درصد برای زنانی که در ابتدای دهه ۴۰ سالگی قرار دارند، کاهش پیدا می کند.
به طور متوسط، اوج باروری زنان ۲۴ سالگی است و از حدود ۳۵ تا ۴۰ سالگی کاهش پیدا می کند. با اینکه با بالا رفتن سن باردار شدن دشوار است اما بیشتر زنان بالای ۳۵ سال حاملگی سالم و موفقی دارند.

آیا می توان سریع تر بچه دار شد؟
خوشبختانه باید گفت بله. در اینجا چند مرحله که کمک می کند تا سریع تر بچه دار شوید را برایتان ذکر کرده ایم.

ابتدا باید زمان تخمک گذاری خود را کشف کنید: شما زمانی باردار می شوید که در حال تخمک گذاری باشید. برای تشخیص این زمان روش های مختلفی وجود دارد. از جمله ساده ترین روش ها، تعیین تاریخ شروع پریود ماه بعد است. (البته اگر پریود نامنظم دارید این روش چندان کاربردی ندارد). راه مطمئن تر دنبال کردن تغییرات دمایی بدن و تخلیه واژینال است که به زمان و حوصله زیاد نیاز دارد.

تطبیق زمان نزدیکی با دوره تخمک گذاری: یافته های علمی ثابت کرده اند زوج هایی که همزمان با دوران تخمک گذاری نزدیکی می کنند خیلی سریع تر بچه دار می شوند. بهترین زمان برای بسته شدن نطفه، دو یا سه روز پیش از تخمک گذاری تا همان روز است.

آیا بدن شما آماده آبستن شدن هست?

سلامت عمومی و تناسلی شما برای بارداری بسیار مهم هستند. بنابراین پیش از هر اقدامی، حتما پیش پزشک زنان بروید و چک‌آپ کنید. تحقیق کنید بدن شما به چه نوع مواد غذایی برای باردار شدن نیاز دارد و رژیم غذایی مناسب و سالم داشته باشید. همچنین، حتما در نظر داشته باشید اضافه یا کمبود وزن تاثیر زیادی بر بارداری دارند.


 منبع: دانشنامه سلامت
 

وقتی کودک سردرد می گیرد

آیا کودکتان تاکنون از سردرد شکایت کرده و یا به‌دلیل سردرد از خواب بیدار شده است؟ بزرگترها معمولا سردرد بچه ها را یا ندیده می گیرند و یا به تومورهای مغزی و علل خطرناک دیگر نسبت می دهند. اما با سردرد بچه ها واقعا چطور باید برخورد کرد؟


سردرد کودک

به طور کلی، در بیشتر موارد، سردردهای بچه ها ناشی از علت های ساده ای هستند، مثلا در اثر شب دیر خوابیدن و یا بازی کردن به مدت طولانی زیر آفتاب و یا ضربه به سر.

اما گاهی هم ممکن است طولانی بوده و با علایم دیگری همراه باشند.

نکته ای که درباره سردرد در بچه ها بسیار اهمیت دارد این است که بتوانیم تشخیص دهیم که این سردردها چه زمانی کم اهمیت و گذرا هستند و چه زمانی نیاز به توجه بیشتری دارند.

چه عواملی باعث سردرد در بچه ها می شوند؟

بچه ها هم درست مثل بزرگ ترها دچار سردرد می شوند و تا حدی می توان گفت که سردرد ماهیت ارثی هم دارد، یعنی اگر شما و همسرتان هر چند وقت یک بار دچار سردرد می شوید، فرزند شما هم ممکن است سردرد بگیرد.

عوامل بسیار مختلفی می توانند باعث ایجاد سردرد شوند، مثلا بعضی افراد نسبت به خوابشان بسیار حساس هستند و اگر کمتر از حد معمول بخوابند و یا ناگهان از خواب بپرند، دچار سردرد می شوند.

بعضی بچه ها هم هستند که اگر تشنه بمانند و یا ضربه کوچکی به سرشان بخورد و یا بیش از حد جلوی تلویزیون یا کامپیوتر بنشینند، سردرد می گیرند.

گاهی هم برخی عفونت ها مثل سرماخوردگی، عفونت گوش، سینوزیت و یا عفونت های ادراری می توانند باعث ایجاد سردرد در بچه ها شوند.

پزشکان به والدینی که کودک آن‌ها دچار سردرد است، توصیه اکید می‌کنند که سردرد کودک را تنها به دلیل خستگی ندانند و چنانچه سردرد کودک ادامه داشت، حتما به پزشک متخصص مراجعه کنند.

گفتنی است سردرد طولانی مدت و یا مکرر در کودک می‌تواند نشانه از دست دادن آب بدن به دلیل آنفلوآنزا و یا حتی در بد‌ترین حالت ابتلا به سرطان مغز باشد.

پزشکان تنها راه تشخیص قطعی سرطان مغز و یا سردرد به دلایل دیگر را انجام MRI مغزی می‌دانند.

پزشکان دلایل مختلفی را در بروز سردرد کودکان موثر می‌دانند، از جمله کم آبی بدن، عدم خوردن یک وعده غذایی در روز که منجر به پایین آمدن سطح قند خون و بروز سردرد می‌شود و همچنین استرس و اضطراب که در خانه و یا مدرسه کودک وجود دارد.

پزشکان برای رفع مشکل سردردهای عادی در کودکان علاوه بر مشورت با پزشک، استراحت در یک اتاق تاریک، خوردن غذاهای مناسب و کنترل دمای بدن را توصیه می‌کنند.

 

دکتر فریبا شیروانی ، متخصص اطفال و فوق‌تخصص عفونی اطفال در این باره می گوید:

«گرچه معمولا کودکان به‌دلیل شدید یا طولانی نبودن سردرد به مراکز درمانی آورده نمی‌شوند، اما مواردی از سردرد نیز وجود دارد که بسیار شدید بوده و منجر به مراجعه کودکان به مراکز درمانی می‌شود.

کودکان کم سن نمی‌توانند سردرد خود را ابراز کنند و علائم دیگری مانند گریه مکرر یا استفراغ را از خود نشان می‌دهند.

سردرد کودک مشکل مهمی است و لازم است از سوی پزشک مورد بررسی دقیق قرار گیرد و از طرف دیگر، تشخیص آن با کمتر شدن سن کودک مشکل تر خواهد شد.

سردرد به انواع حاد، مزمن و راجعه تقسیم می‌شود. در سردردهای حاد و شدید، احتمال مشکلات مهم داخل مغزی مانند خونریزی‌های داخل مغزی مطرح می‌شود، ولی در صورتی که شدت کمتری داشته و همراه با تب باشد، بیماری‌های عفونی در ناحیه سر و گردن مانند سینوزیت و عفونت دندان مطرح است و در صورتی که با استفراغ همراه شود، باید دقت پزشک برای کشف وجود عفونت پرده‌های مغز (مننژیت) را برانگیزد.

در صورت نداشتن تب، بررسی احتمال ضربه به سر، فشار خون بالا، مشکلات دندان، مشکلات چشمی (مثل گلوکوم) و مشکلات مفصل گیجگاهی فکی مطرح است.

در کودکی که دچار سردرد شدید صبحگاهی به‌صورت جهنده می‌‌شود و سردردش نیز با سرفه شدت می‌یابد، لازم است مورد بررسی پزشکان متخصص اعصاب کودکان قرار بگیرد.

سردردهای مزمن نیز در کودکان مشاهده می‌شود. از این گروه می‌توان سردردهای تنشی و میگرن را نام برد. شیوع سردرد مکرر و شدید با سن افزایش می‌یابد. به‌خاطر داشته باشید سردردهای میگرنی منشا ارثی دارند و در صورت وجود این نوع سردرد در پدر و مادر و دیگر افراد خانواده، احتمال وقوع آن در کودک بیشتر می‌شود.

در صورتی که کودکی از سردرد شدید شاکی است، گهگاهی استفراغ می‌کند، علائم بینایی و مشکلات حسی و حرکتی دارد و به علت سردرد از بازی و فعالیت‌های روزانه دست می‌کشد، این مساله را باید جدی گرفت و کودک را برای بررسی بیشتر نزد پزشک برد.»

محمد حسین سلطان زاده ، فوق تخصص عفونی کودکان نیز معتقد است:

«سردرد کودکان با سردرد بزرگسالان متفاوت است؛ این سردردها اغلب کوتاه‌مدت هستند و با برخی عوامل تشدید می‌شوند. استرس، اضطراب، هیجان، مسافرت، برنامه غذایی، شکلات و گوشت‌های آماده مثل سوسیس  و کالباس به دلیل داشتن نیترات، از جمله این عوامل هستند.

نکته قابل توجه در سردرد کودکان، عدم توانایی اطفال در بیان مشکل است و پاسخ آنها نسبت به سردرد الگوی قابل پیش بینی ندارد و ممکن است حالت هایی چون بیقراری، کج خلقی و استفراغ داشته باشند.

کودکان در مواجهه با سردرد ممکن است به یک اتاق تاریک بروند و یا مکررا سر و چشم خود را بمالند.

سردرد حادی که برای اولین بار در کودک اتفاق می‌افتد، ممکن است سردرد موضعی یا منتشر باشد که در این موارد باید یک فوریت پزشکی تلقی شود و اقدامات تشخیصی در اسرع وقت انجام گیرد، چرا که شاید عفونت های سیستم اعصاب مرکزی، مننژیت، آنسفالیت، ضربه های مغزی، بیماری های سیستمیک و فشار خون بالا از دلایل ابتلا به آن باشند.

سردرد نوع حاد راجعه همان سردردهای دفعه ای هستند که در فواصل حملات، بیمار بدون علامت است و چنانچه این نوع سردردها با حالت تهوع و استفراغ همراه باشند، معمولا ماهیت میگرنی دارند.»


منابع:

جام جم - دکتر فریبا شیروانی ، متخصص اطفال و فوق‌تخصص عفونی اطفال

باشگاه خبرنگاران

ایران سلامت – دکتر پریسا شبانی

فارس


 

انتخاب بهترین لباس بارداری

در دوران بارداری انواع و اقسام اتفاقات برای بدن‌تان می‌افتد. یک دفعه سایز عوض می‌کنید، ممکن است چاق شوید، تغییرات هورمونی دمای بدن‌تان را عوض می‌کند و ده‌ها مورد دیگر که همگی می‌توانند روی نحوه لباس پوشیدن و انتخاب نوع و جنس و رنگ لباس بارداري تاثیر بگذارند.


براي انتخاب بهترين لباس بايد همه جوانب را سنجيد. با كمك اين راهنما مي‌توانيد بهترين لباس را براي دوره بارداري خود انتخاب كنيد.

از کی سایز عوض می‌کنیم؟

لازم نيست در 3 ماهه اول بارداری به كمدتان دست بزنيد. كمد لباس‌هاي شما در اين روزها احتیاج به هیچ تغییر و تحول خاصی ندارد چون معمولا افزایش سایز در این دوره اتفاق نمی‌افتد و شما می‌توانید به‌راحتی همان لباس‌هایی را بپوشید که قبلا هم به تن می‌کردید. اما با ورود به ماه چهارم و پنجم با افزايش وزن و سايز روبه‌رو مي‌شويد، به همین دليل پیشنهاد می‌کنیم اواخر 3 ماهگی کم‌کم به فکر تغییر دادن لباس‌های‌تان و خرید لباس‌هاي تازه باشید. شايد بگوييد بهترين زمان براي خريد وقتي است كه تغيير وزن و سايز به طور كامل صورت گرفته اما واقعیت این است که خیلی از خانم‌ها به‌دليل اضافه‌وزن و عوارض ناشي از آن در این دوره نمی‌توانند به‌راحتی به‌ فروشگاه‌ها بروند و با پرو كردن لباس مورد علاقه‌شان را خريداري كنند. برای همین خوب است قبل از 4ماهگی به فکر باشید.

راهنمايي براي انتخاب بهترین لباس‌های بارداری


سایز لباس بارداری من چند است؟

بعضی خانم‌های باردار قبل از اینکه برای اولین خرید بارداری بروند فکر می‌کنند اگر سایزشان 38 بوده از حالا به بعد باید به دنبال لباس‌هایی با سایز 42و 44 بگردند! درست است كه سايز شما تغييرات محسوسي داشته اما اين تغيير سايز به اين معنا نيست كه به‌دنبال لباس بارداري با سايز 42 يا 44 برويد. براساس استانداردهاي تعريف شده شما بايد سراغ لباس بارداري با سايز هميشگي خودتان برويد، بنابراين اگر سايز شما پيش از بارداري 38 بوده از فروشنده لباس بارداري براي سايز 38 را بخواهيد. البته اين قاعده در مورد تمامي برندهايي كه پوشاك بارداري توليد مي‌كنند يكسان نيست. شما مي‌توانيد با مشورت گرفتن از فروشنده از سايز مناسب خود براي خريد لباس مطمئن شويد.

به فكر روزهاي سرد هم باشيد

دوران بارداری فقط 3ماه کمتر از یک سال شما را درگیر خودش می‌کند و این یعنی مواجهه با 3 فصل با 3 آب و هوای مختلف. اقتصادی‌ترین کار برای شمایی که احتمالا از این به بعد دمای بدن‌تان در نوسان است این است که باتوجه به این مدت نسبتا طولانی انتخاب‌هايي مناسب و به‌صرفه داشته باشيد. بهترین انتخاب براي شما اين است که سراغ لباس‌های بارداري چند تكه بروید. مثلا وقتی زمستان نزدیک است به جای اینکه چند پلیور بخرید یک بلوز آستین بلند بخرید، پيراهن يا لباس بارداري تهيه كنيد كه كت يا ژاكت داشته باشد. در اين صورت هر وقت احساس سرما كرديد مي‌توانيد از كت آن استفاده كنيد.

از همسرتان قرض بگيريد

هميشه لازم نيست براي خريد لباس بارداري پول خرج كنيد. فقط بايد كمي خلاق باشيد. به كمد لباس‌هاي همسرتان سر بزنيد. اگر سایز همسرتان سایز بزرگ است، می‌توانید از پیراهن‌های قديمي و از مدافتاده او به‌عنوان لباس‌های راحتي در خانه استفاده كنيد.

چه رنگی بپوشیم؟

برای متناسب به نظر رسيدن و مخفي كردن چاقي‌هاي موضعي پيش‌تر به شما توصيه كرديم كه از رنگ‌هاي تيره و پارچه‌هاي ساده و بدون طرح استفاده كنيد.
 اما دوران بارداری شما دوران درخشان شماست. لزومی ندارد بخواهید چیزی را پنهان کنید يا از اضافه‌وزن‌تان خجالت بكشيد. با خيال راحت لباس‌تان را از ميان رنگ‌های شاد و طرح‌هاي متنوع انتخاب كنيد. لباس‌های طرحدار بپوشید با گل‌های برجسته و رنگي و هر کاری که فکر می‌کنید لبخند را روی لب‌تان می‌آورد، انجام دهید.

چه جنسی بپوشیم؟

الیاف طبیعی بهترین انتخاب برای شما هستند و از آنجایی که احتمالا پوست‌تان در دوران بارداري حساس‌تر از هميشه است با انتخاب اين نوع لباس‌ها احتمال بروز هر گونه حساسيت پوستي را محدود مي‌كنيد. اما شايد دوست داشته باشيد در مهماني‌هاي رسمي پيراهن‌هاي مجلسي‌تر بپوشيد بنابراين بهتر است در اين مورد سراغ لباس‌هايي با جنس لاکرای برويد. این جنس پارچه هم به خوبی کش می‌آید و هم به اندازه كافي لطيف است. با انتخاب اين نوع پارچه می‌توانید در طول ماه‌های مختلف بارداري در مهماني‌ها و مجالس زيبا و آراسته ظاهر شويد.

یک توصيه برای پیش‌خرید لباس!

اگر فروشگاهی که از آن خرید می‌کنید خیلی مدرن باشد احتمالا شکم‌بندهایی با سایز ماه‌های مختلف بارداری دارد که می‌توانید آنها را ببندید و طبق آن اندازه‌ها خرید کنید. اما اگر این‌طور نیست و قصد دارید از قبل خرید کنید، می‌توانید بالشتکی کوچک به همراه خود ببرید یا حداکثر از کیف‌تان برای تصور سایز چند ماه آینده کمک بگیرید.


منبع: مجله سیب سبز


 

ریخت و پاش به کودکان چه می آموزد؟ (1)

 کودکان امروز فرصت‌ بسیار کمی برای بازی‌های بدون ساختار و نامرتبی که ما در گذشته انجام می‌دادیم، دارند. هر کودکی سرگرمی مخصوص به خود را دارد اما یک چیزی است که تمام کودکان در آن ماهرانه عمل می‌کنند: ریخت و پاش.

در واقع زندگی کردن با یک کودک ممکن است گاهی به شما این احساس را بدهد که در دام ریخت و پاش‌ها و لباس‌های کثیف او گیر افتاده‌اید. صبر زیادی لازم است اگرچه می‌توانید به او تمییز کردن را آموزش دهید. فقط مراقب باشید، هنگامی که این عادات خوب را به او یاد می‌دهید، به تمام ریخت و پاش‌های او «نه» نگویید زیرا او با بعضی از این فعالیت‌ها است که جهان اطراف خود را می‌شناسد و مهارت‌هایش را پرورش می‌دهد. ما در اینجا به شما خواهیم گفت چرا این فعالیت‌ها برای کودکتان مناسب است.

ریخت و پاش به کودکان چه می آموزد؟ (1)

حواس پنجگانه او را درگیر کنید

بازی‌های بهم ریخته را با کودک خود در پارک یا ساحل تجربه کنید. به او اجازه دهید تا توت فرنگی‌های تازه را بچیند، انگشتان پای خود را بر ماسه‌ها فرو برد و به صدای افتادن برگ‌های درختان گوش فرا دهد. این تجربه‌های حسی به کودک شما کمک می‌کند تا جهان اطرافش را بیشتر از آن چه در کتاب‌های درسی نوشته، بشناسد.

باور کنید یا نه، این لحظه‌ها مهارت‌های او را افزایش می‌دهند. آیا می‌خواهید کودکتان مفاهیم ریاضی را درک کند؟ از او بخواهید صدف‌ها، سنگ‌ها یا برگ‌ها را دسته بندی کند سپس بشمارد. تمام آنها برای او زیبا و جذاب خواهند بود (به خصوص در مقایسه با اسباب‌بازی‌هایش) در این زمان که حواس مختلف او تحریک می‌شوند، قدرت حافظه او نیز افزایش می‌یابد.


ریخت و پاش به کودکان چه می آموزد؟ (1)

دانشمند آینده خود را پرورش دهید

این بازی‌ها را کمی نزدیک‌تر بیاورید و به کودکتان اجازه دهید تا در حیاط بازی کند. اسباب‌بازی‌های خانگی بازی او را محدود می‌کنند. به جای آن در حیاط مکانی را به بازی او اختصاص دهید تا در آنجا کندوکاو کند. بیل و سطلی را برای ماسه بازی او تهیه کنید تا به وسیله آنها بتواند مجسمه و قلعه درست کند.

کودکان زمانی که بیرون از خانه بازی می‌کنند، محدودیت ندارند. آنها طی این فعالیت جستجو و کشف کردن را می‌آموزند، جایی که کنجکاوی آنها به سوالشان پاسخ می‌دهد: «چه می‌شود اگر...»


ریخت و پاش به کودکان چه می آموزد؟ (1)

یک شاهکار بسازید

زمانی که کودک شما آماده تمیز کردن خود است، او را در وان حمام آزاد بگذارید. شستشو در حمام نیز می‌تواند ریخت و پاش به همراه داشته باشد، اما ریخت و پاشی تمییز.

به علاوه احتیاجی نیست از مواد خاصی برای این کار استفاده کنید. در واقع شما می‌توانید نقاشی خود را با مخلوط کردن 1/3 از شامپو و چند قطره از رنگ خوراکی آغاز کنید. راه دیگر آن است که کرم ریش تراش پدرش را به او دهید.

به او حوله‌ یا لیفی دهید تا به عنوان قلم مو استفاده کند. این کار مهارت‌های حرکتی او را بهبود خواهد داد. (تنها مراقب باشید تا مواد به داخل گوش و بینی او وارد نشوند.)

ریخت و پاش به کودکان چه می آموزد؟ (1)

برای افزایش مهارت ریاضی او، مواد را اندازه گیری و ترکیب کنید

زمانی که با ریخت و پاش کودکتان در خانه کنار آمدید، لوازم او را به آشپزخانه ببرید. هنگامی که با او آشپزی می‌کنید، آردها روی زمین می‌ریزند، اجاق گازتان روغنی می‌شود و تخم مرغ‌ها روی زمین می‌پاشند. بنابراین چرا باید این کار را انجام دهید؟ زیرا با این روش شما به او یاد خواهید داد که ریاضیات در زندگی اهمیت دارد.

حتی کودکی نوپا نیز می‌تواند در یک پروژه آشپزی ساده شرکت کند، بنابراین به او زیاد(فنجان) و کم (قاشق غذاخوری) را آموزش دهید. کودکان کوچک‌تر قادرند (1+1=2) و کودکان بزرگ‌تر منها و تقسیم را انجام دهند.


منبع: نی نی بان



 

روش‌های انتخاب جنسیت جنین، دختر میخواهید یا پسر؟

«دختر و پسر ندارد. مهم این است كه فرزند سالم باشد.» این جمله را بارها و بارها شنیده‌ایم. اما واقعیت آن است كه اعماق دل افراد معمولا چیز دیگری می‌گوید. در واقع انسان موجودی انتخابگر است و آرزوی دیرینه‌اش این بوده كه جنسیت فرزندش را خودش تعیین كند و به اصطلاح جنسش جور باشد.

نوزاد

 

این روزها بحث تعیین جنسیت جنین به موضوع داغی تبدیل شده كه خیلی از همسران، حتی در جوامع پیشرفته به دنبال آن هستند. اما آیا واقعا می‌توانیم جنس فرزندمان را خودمان انتخاب كنیم؟

راستی اگر انتخاب جنسیت فرزند آسان بود، چند درصد افراد دختر یا پسر بودن كودكشان را انتخاب می‌كردند؟

جنسیت جنین چگونه شكل می‌گیرد؟

سال‌هاست كه دانشمندان اعلام كرده‌اند هر یك از والدین نیمی از ساختار ژنتیكی كودكشان را تامین می‌كنند. درباره ی تعیین جنسیت نیز این مساله صادق است، به نحوی كه دو كروموزم جنسی هر فرد، یكی از پدر و یكی از مادر تامین شده است. دو نوع کروموزوم جنسی در بدن وجود دارد : کروموزوم X و کروموزوم Y.

سلول جنسی زن (تخمک) دارای فرمول XX است و به فرزندش می تواند فقط یك كروموزم X بدهد. اما سلول‌های جنسی مرد (اسپرم) دارای دو نوع كروموزم جنسی Y وX  هستند. بنابراین بسته به اینكه كدام نوع اسپرم (حاویX  یا ‌Y) با تخمکی كه حاوی کروموزوم X است تركیب شود، جنسیت جنین مشخص می‌شود. اگر اسپرم حاوی كروموزم Y موفق به نفوذ در تخمك شود، جنین پسر خواهد بود و اگر اسپرم حاوی X به تخمك وارد شود، جنین، دختر خواهد بود.

در واقع تمام روش‌های توصیه شده برای انتخاب جنسیت فرزند، پیش از وقوع حاملگی موثرند. حتی چند ثانیه پس از لقاح، دیگر نمی‌توان جنسیت جنین را تغییر داد، زیرا بلافاصله پس از ورود اولین اسپرم به تخمك، غشایی محكم در اطراف آن ایجاد می‌شود كه اجازه ورود اسپرم دیگری را نمی‌دهد.

اسپرم ها، ویژگی‌های متفاوت دارند

یكی از مسائل مهمی كه سبب تعیین جنسیت جنین می‌شود، ویژگی‌های متفاوت اسپرم‌هاست. به عبارت دیگر، اسپرم‌های حاوی X (مولد دختر) از نظر سرعت حركت، محیط مناسب زندگی، طول عمر و ... با اسپرم‌های حاویY  (مولد پسر) متفاوت هستند. این تفاوت‌ها در كنار تفاوت‌هایی كه در غشای تخمك، شرایط محیطی رحم و بسیاری از عوامل شناخته‌شده و ناشناخته ی دیگر وجود دارد، جنسیت جنین را رقم می‌زند.

جنین

محققان دریافته‌اند اسپرم‌های حاویX ، از اسپرم‌های Y كمی بزرگ‌ترند. بنابراین اسپرم‌های X به سبب حجیم بودن، حركت كندتری دارند. اما از سویی دیگر میزان PH محیط داخلی رحم كه به طور طبیعی كمی حالت اسیدی دارد، نیز بر طول عمر اسپرم‌ها تاثیر می‌گذارد. اسپرم‌های Y در محیط رحم دوام كمتری دارند. در عوض اسپرم‌های مولد دختر در محیط اسیدی طول عمر بیشتری دارند.

اما آیا می‌توان از این ویژگی‌ها برای انتخاب جنسیت جنین بهره گرفت؟

روش‌های تجربی: بیم‌ها و امیدها

ویژگی‌های متفاوت اسپرم‌ها برای ادامه حیات سبب شده است برخی دانشمندان علوم پزشکی و فیزیولوژی با تكیه بر تجربیات علمی خود، توصیه‌هایی برای پسردار یا دختردار شدن ارائه دهند.

دكتر لاندروم شتلز، برای اولین بار با انتشار یك كتاب، روش‌های خاصی را برای انتخاب جنسیت جنین ارائه كرد و پس از آن، پزشكان زیادی از این روش‌ها برای زوج‌های علاقمند، بهره گرفتند.

به اعتقاد دكتر شتلز، زمان تخمك‌گذاری مادر و وقوع عمل لقاح، نقش مهمی را در تعیین جنسیت فرزند ایفا می‌كند. در واقع روش‌های دكتر شتلز بر پایه تخمین زمان تخمك‌گذاری مادر بنا شده است. او معتقد است اگر لقاح در فاصله كمتر از 12 ساعت از زمان تخمك‌گذاری به وقوع بپیوندد، احتمال پسردار شدن بیشتر است. اما به سبب دوام كمتر اسپرم‌های Y اگر لقاح بعد از یك روز از تخمك‌گذاری مادر صورت گیرد، احتمال دختردار شدن را بیشتر خواهد كرد. لذا آنچه اهمیت دارد، دانستن زمان تخمك‌گذاری است كه كار ساده‌ای نیست.

از نظر بیولوژی، زمان تخمك‌گذاری هر زنی به ویژگی‌های ژنتیكی و اكتسابی وی بستگی دارد و اگر چه طبق یك اصل كلی فیزیولوژیك، تخمك‌گذاری در نیمه سیكل قاعدگی (تقریبا 13 تا 15 روز پس از اولین روز قاعدگی آخر) رخ می‌دهد، اما زمان دقیق آن مشخص نیست و تنها با کنترل دقیق توسط دستگاه اولترا سوند قابل تشخیص است.

با این حال پزشكان معتقدند هنگام تخمك‌گذاری، دمای بدن زن کمی بالا می‌رود و با استفاده از این موضوع، می‌توان زمان آن را تخمین زد. برای این كار زن باید هر روز دمای بدن خود را اندازه بگیرد و آن را یادداشت كند. روزی كه دمای بدن وی، نیم تا یك درجه زیاد شود، روز تخمك‌گذاری وی خواهد بود. با این همه نمی‌توان خطاهای دید فرد و خطای ابزار سنجش دما را در این روش نادیده گرفت.

رژیم‌های غذایی خاص برای انتخاب جنسیت فرزند

یكی از روش‌های پُرطرفدار كه امروزه به شكلی رایج برای انتخاب جنسیت فرزند تجویز می‌شود، رژیم‌های غذایی خاص است كه باید توسط مادر رعایت شود. رعایت رژیم‌های غذایی خاص از سوی مادر باعث تغییر میزان اسیدیته (PH) محیط داخلی رحم می‌شود و این مساله می‌تواند در بقا و فعالیت اسپرم‌هایX  و Y تاثیرگذار باشد.

منابع غذایی پروتئینی

با این تفاصیل مصرف برخی غذاها كه سبب اسیدی شدن محیط داخلی رحم می‌شود، می‌تواند باعث بقا و فعالیت بیشتر اسپرم‌های حاوی X شود و احتمال دخترشدن جنین افزایش یابد. غذاهای حاوی كلسیم و منیزیم مانند شیر و سایر لبنیات، ماهی، میگو، سبزیجات تازه مثل كرفس، پیاز و اسفناج، كاكائو و غذاهای شیرین، همراه با حذف نمك از غذا می‌توانند احتمال دختر شدن جنین را زیاد كنند.

از طرفی، قلیایی شدن محیط رحم باعث دوام و فعالیت بیشتر اسپرم‌های Y و در نتیجه پسردار شدن می‌شود و شاید با مصرف غذاهایی كه حاوی میزان سدیم و پتاسیم بیشتری هستند مثل غذاهای نمكی، دانه‌های روغنی، كره و گوشت قرمز ، همراه با حذف شیر و لبنیات از رژیم غذایی، بتوان به این هدف رسید.

آنچه در این میان اهمیت دارد، آن است كه این رژیم‌ها حداقل باید 2 ماه پیش از حاملگی رعایت شوند تا اثرات مورد نظر را بر محیط داخلی رحم بگذارند.

اگر بر خلاف تمایل زوجین، حاملگی در این مدت اتفاق نیفتد، ادامه رژیم غذایی در آینده، زن را با كمبودهای تغذیه‌ای روبرو خواهد كرد؛ مثلا نخوردن شیر و لبنیات به امید پسردار شدن، مادر را در آینده با خطراتی مانند پوكی استخوان درگیر می‌كند. زیاده‌روی در مصرف غذاهای شور برای پسردار شدن، خطر ایجاد فشار خون بالا و مسمومیت حاملگی و مصرف زیاد شیرینی‌جات ، خطر بروز دیابت را به دنبال دارد. این خطرات، تهدیدكننده جان مادر و كودك هستند و نمی‌توان اهمیت آنها را نادیده گرفت.

استفاده از رژیم‌های سخت غذایی، علاوه بر ایجاد كمبود‌های تغذیه‌ای می‌تواند اثرات روانی نامطلوبی در مادر بر جای بگذارد. استرس و اضطراب خود یكی از پیامدهای سختگیری در رژیم غذایی است كه این مساله نیز در جنسیت جنین بی تاثیر نخواهد بود.

عوامل موثر دیگر

اگرچه بشر با تكیه بر دانش و تجربه توانسته است بسیاری از عواملی را كه سبب می‌شود جنین حاصل از لقاح دختر شود یا پسر، بشناسد، اما مطمئنا در این زمینه سازوكارهایی دخالت دارند كه بشر هنوز به آنها واقف نشده است. مكانیسم‌های هورمونی و نقش آنها در تعیین جنسیت جنین، امروزه مورد مطالعه دانشمندان قرار دارد.

بارهای الكتریكی خاصی كه در سطح غشای تخمك و در سر اسپرم قرار دارند، خود یكی از عوامل مهم در تعیین جنسیت جنین هستند. در واقع سطوح یونی با بار الكتریكی خاص خود در سطح تخمك و همین‌طور اسپرم می‌توانند در جذب اسپرم‌های دخترزا یا پسرزا نقش داشته باشند. جالب است بدانید این سطوح یونی در دوره‌های مختلف زمانی تغییر می‌كنند.

امروزه دانشمندان بر این باورند كه سیستم ایمنی هر فرد نیز در تعیین جنسیت كودكش دخالت دارد. شرایط اجتماعی اقتصادی زندگی، شغل و حتی شرایط اقلیمی و آب و هوایی در جنسیت فرزند دخیل هستند. این عوامل به خصوص در تعداد و كیفیت اسپرم‌ها در مردان اثرگذار خواهد بود. امروزه محققان دریافته‌اند استرس و اضطراب مادر می‌تواند به طور ناخودآگاه سبب دختر شدن جنین شود. از سویی دیگر دانشمندان سوئدی با مطالعه یافته‌های تاریخی تولد و مرگ دریافته‌اند، در زمان سختی‌ها مثل قحطی و خشكسالی تعداد دختران به دنیا آمده نسبت به زمان‌های دیگر بیشتر بوده است.

تعیین جنسیت جنین خوب است یا بد؟

پیشگیری از به دنیا آمدن نوزادان مبتلا به بیماری‌های ژنتیكی وابسته به جنس، مانند هموفیلی، یكی از مهم‌ترین اهداف انتخاب جنسیت جنین است كه البته به روشی مطمئن نیاز دارد. واقعیت آن است كه روش PGD (تعیین جنسیت پیش از لانه‌گزینی) به عنوان تكنیكی پیشرفته در دنیا، نه تنها می‌تواند امكان انتخاب جنسیت جنین را فراهم كند، بلكه می‌تواند گام بلندی به سوی تشخیص بیماری‌های ژنتیكی قبل از لانه‌گزینی جنین باشد.

گذشته از بیماری‌های ژنتیكی، انتخاب جنسیت جنین بر اساس تمایل پدر و مادر با موافقت‌ها و مخالفت‌هایی روبه‌روست. مخالفان بر این عقیده‌اند كه انتخاب بیشتر یك جنس، ممكن است باعث به هم خوردن تعادل جنسیتی در جامعه شود.

در حالی كه متخصصان معتقدند تنها روش‌های مطمئن تعیین جنسیت جنین می‌تواند شانس صددرصد برای انتخاب را به پدر و مادر‌ها بدهد و تنها تعداد معدودی از زوجین تن به این روش‌های هزینه‌بر و مشكل می‌دهند. به همین سبب با توجه به تعداد اندك آنها چنین خطری جامعه را تهدید نخواهد كرد.

موافقان انتخاب جنس جنین نیز معتقدند یكی از امكاناتی كه انتخاب جنسیت فرزند در اختیار جوامع قرار می‌دهد، تنظیم خانواده و كنترل جمعیت است. در بسیاری موارد تمایل به داشتن مثلا یك فرزند دختر در یك خانواده سبب می‌شود بارداری دوم، سوم و... به امید دختر شدن فرزند بعدی روی دهد. در حالی‌كه با انجام روش‌های مطمئن انتخاب جنسیت، شاید مشكل خانواده در بارداری اول حل شود و بارداری بعدی صورت نگیرد.

دكتر شیرین فرجی گودرزی