سیدعبدالحسین‌ دستغیب‌ فرزند محمد تقی‌، در روز عاشورای‌ ۱۲۹۲ ش‌ در شیراز به‌ دنیا آمد. مقدمات‌ علوم‌ دینی‌ را در محضر پدر فراگرفت‌ و سپس‌ نزد اساتید دیگر شیراز، صرف‌ و نحو، بیان‌ و منطق‌ و بخشی‌ از فقه‌ و اصول‌ را فراگرفت‌.


آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب


سیدعبدالحسین‌ دستغیب‌ فرزند محمد تقی‌، در روز عاشورای‌ ۱۲۹۲ ش‌ در شیراز به‌ دنیا آمد. مقدمات‌ علوم‌ دینی‌ را در محضر پدر فراگرفت‌ و سپس‌ نزد اساتید دیگر شیراز، صرف‌ و نحو، بیان‌ و منطق‌ و بخشی‌ از فقه‌ و اصول‌ را فراگرفت‌. وی‌ در دوازده‌ سالگی‌، پدرش‌ را از دست‌ داد و اداره‌ی‌ خانواده‌ را برعهده‌ گرفت‌؛ ولی‌ تأمین‌ مخارج‌ خانواده‌، او را از تحصیل‌ بازنداشت‌ و دروس‌ سطح‌ را نزد اساتید بزرگ‌ شیراز فراگرفت‌. او در هجده‌ سالگی‌ ملبس‌ به‌ لباس‌ روحانیت‌ شد و از همان‌ سال‌ به‌ تبلیغ‌ دین‌ و اقامه‌ی‌ نماز در مسجد باقرخان‌ شیراز پرداخت‌ (یادواره‌‌ی شهید محراب‌…، ۷ـ ۸). سپس‌ در پی‌ سختگیری‌ها علیه‌ روحانیت‌ به‌ نجف‌ اشرف‌ رفت‌. تحصیلات‌ خود را در نجف‌ در محضر آیات‌ عظام‌ محمدکاظم‌ شیرازی‌، سیدابوالحسن‌ اصفهانی‌، میرزا آقا اصطهباناتی‌، میرزا علی‌ آقا قاضی‌ و آقا ضیاءالدین‌ عراقی‌ ادامه‌ داد و در ۲۴ سالگی‌، از هشت‌ تن‌ از مراجع‌ نجف‌ از جمله‌ سیدابوالحسن‌ اصفهانی‌ و شیخ‌محمدکاظم‌ شیرازی‌ اجازه‌ی‌ اجتهاد گرفت‌ (یاران‌ امام‌ به‌ روایت‌ اسناد ساواک‌، ۵ـ۷).


ایشان‌ بعد از فرار رضاشاه‌ در شهریور ۱۳۲۰، به‌ زادگاه‌ خود بازگشت‌ و در مسجد باقرخان‌ و سپس‌ در مسجد «قبابیون‌» شیراز به‌ اقامه‌ی‌ نماز و ایراد سخنرانی‌ پرداخت‌ (هفته‌نامه‌ی‌ بعثت‌، ص‌ ۳). پس‌ از مدتی‌، همراه‌ عده‌ای‌ از یاران‌ خود به‌ تعمیر و تجدید بنای‌ مسجد جامع‌ عتیق‌ پرداخت‌ و پس‌ از تکمیل‌ بنای‌ آن‌، آنجا را به‌ عنوان‌ پایگاه‌ مبارزاتی‌ خود درآورد (نورآبادی‌، ۲۳). وی‌ با آغاز نهضت‌ اسلامی‌ به‌ رهبری‌ حضرت‌ امام‌ مبارزات‌ خود را علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ در راستای‌ نهضت‌ اسلامی‌ حضرت‌ امام‌ ادامه‌ داد.


در ۱۳۴۱ ش‌ و در جریان‌ مطرح‌ شدن‌ لوایح‌ ششگانه‌ با دعوت‌ علما و روحانیون‌ شیراز به‌ مسجد جامع‌ عتیق‌، به‌ انتقاد از لوایح‌ فوق پرداخت‌ و خواستار مقابله‌ با آن‌ شد (یاران‌ امام‌…، ۱۱-۱۲). در ۱۳۴۲ و در قیام‌ ۱۵ خرداد، دستگیر و به‌ تهران‌ منتقل‌ شده‌، در زندان‌ عشرت‌ آباد محبوس‌ گشت‌. پس‌ از دو ماه‌ در اثر فشار علما آزاد گردید و به‌ مشهد مقدس‌ رفت‌؛ ولی‌ در اثر درخواست‌ مردم‌ در آذر ۱۳۴۲ به‌ شیراز بازگشت‌ (نورآبادی‌، ۷۱). وی‌ دست‌ از مبارزات‌ سیاسی‌ برنداشت‌ و با ایراد سخنرانی‌های‌ آتشین‌ به‌ افشاگری‌ علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ پرداخت‌. آیت‌الله‌ دستغیب‌ به‌ خاطر تداوم‌ این‌ مبارزات‌، در ۲/۲/۱۳۴۳ دستگیر و به‌ تهران‌ منتقل‌ شد و در زندان‌ قزل‌قلعه‌ محبوس‌ گردید. وی‌ دو ماه‌ در زندان‌ مورد بازجویی‌ قرار گرفت‌، ولی‌ چون‌ ساواک‌ نتوانست‌ اتهام‌ او را اثبات‌ کند، وی‌ را آزاد کرد (یاران‌ امام‌…، ۱۲). ایشان‌ پس‌ از آزادی‌ به‌ قم‌ رفت‌ و به‌ محضر امام‌ رسید و دوباره‌ به‌ شیراز بازگشت‌. وی‌ در بازگشت‌، به‌رغم‌ دو بار دستگیری‌، دست‌ از مبارزات‌ سیاسی‌ نکشید و به‌ ایراد سخنرانی‌ علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ پرداخت‌.


مبارزات‌ وی‌ با رژیم‌ پهلوی‌ تنها به‌ ایراد سخنرانی‌ محدود نشد، بلکه‌ وی‌ از آیت‌الله حکیم‌ درخواست‌ اعلام‌ جهاد علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ نمود، که‌ مورد موافقت‌ قرار نگرفت‌. بنابراین‌ خود در منابر با نقل‌ احادیث‌ و روایات‌ مربوط‌ به‌ جهاد، مردم‌ را تحریک‌ به‌ مقابله‌ با رژیم‌ می‌نمود. تداوم‌ این‌ گونه‌ سخنرانی‌ها باعث‌ شد تا رژیم‌ بارها به‌ وی‌ تذکر بدهد (همان‌). بعد از فوت‌ آیت‌الله حکیم‌، برای‌ مطرح‌ کردن‌ مرجعیت‌ عالی‌ حضرت‌ امام‌ بسیار کوشید و در نهایت‌، این‌ گونه‌ اقدامات‌ باعث‌ شد تا توسط‌ ساواک‌ ممنوع‌المنبر شود (نورآبادی‌، ۸۲). رژیم‌ با برگزاری‌ جشن‌ هنر شیراز، سعی‌ می‌کرد گام‌ جدیدی‌ در راه‌ ترویج‌ فرهنگ‌ غیر دینی‌ بردارد و با ارزش‌های‌ اسلامی‌ مقابله‌ نماید؛ این‌ امر باعث‌ شد تا آیت‌الله‌ دستغیب‌، با ایراد سخنرانی‌های‌ افشاگرانه‌ به‌ مقابله‌ با آن‌ حرکت‌ بپردازد. وی‌ در بالای‌ منبر، به‌رغم‌ ممنوع‌المنبر بودن‌، برگزار کنندگان‌ این‌ جشن‌ را به‌ ترویج‌ اباحه‌گری‌ متهم‌ کرد و اهداف‌ آن‌ را انحراف‌ جوانان‌ برشمرد و مقابله‌ با آن‌ را از وظایف‌ اصلی‌ افراد مذهبی‌ دانست‌ (همان‌، ۸۵). در پی‌ انتشار مقاله‌ی‌ توهین‌آمیز روزنامه‌ی‌ اطلاعات‌ علیه‌ حضرت‌ امام‌، آن‌ را محکوم‌ کرد و به‌خاطر آن‌، منزلش‌ مدتی‌ در محاصره‌ی‌ پلیس‌ قرار گرفت‌. بعد از حادثه‌ی‌ ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ و اعلام‌ حکومت‌ نظامی‌، مأموران‌ شهربانی‌ به‌ منزلش‌ ریختند و او را در حالت‌ بیماری‌ بازداشت‌ و در زندان‌ ساواک‌ زندانی‌ کردند. ولی‌ مدتی‌ بعد رژیم‌ مجبور شد او را آزاد نماید. وی‌ در جریان‌ تبعید حضرت‌ امام‌ به‌ پاریس‌، این‌ اقدام‌ رژیم‌ پهلوی‌ را محکوم‌ کرد (هفته‌نامه‌ی‌ بعثت‌، ۱۴۱). ایشان‌ مبارزات‌ سیاسی‌ خود علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ را تداوم‌ داد و در بسیج‌ مردم‌ شیراز علیه‌ رژیم‌ پهلوی‌ نقش‌ زیادی‌ داشت‌. بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ و به‌ ثمر نشستن‌ مبارزات‌ مردم‌، فعالانه‌ در صحنه‌ حضور داشت‌ و در انتخابات‌ مجلس‌ خبرگان‌ قانون‌ اساسی‌، از طرف‌ مردم‌ استان‌ فارس‌ به‌ نمایندگی‌ برگزیده‌ شد.

(راهنمای‌ مشروح‌…، ۲۵۸). ایشان‌ در ۱۳۵۸ از طرف‌ حضرت‌ امام‌ به‌ نمایندگی‌ ولی‌ فقیه‌ و امام‌ جمعه‌ی‌ شیراز انتخاب‌ شد تا اینکه‌ در ۲۰ آذر ۱۳۶۰ در حالی‌ که‌ در محراب‌ نماز جمعه‌ بود، توسط‌ منافقین‌ ترور شد و به‌ شهادت‌ رسید.


از آیت‌الله سید عبدالحسین‌ دستغیب‌ آثاری‌ برجای‌ مانده‌ که‌ می‌توان‌ به‌ موارد زیر اشاره‌ کرد:

۱ـ اخلاق اسلامی‌ ۲ـ آدابی‌ از قرآن‌ (تفسیر سوره‌ی‌ شریفه‌ی‌ حجرات‌) ۳ـ استعاذه‌ ۴ـ امامت‌ ۵ـ ایمان‌ ۶ـ بندگی‌ ۷ـ از آفرینش‌ ۸ـ بهشت‌ جاویدان‌ (تفسیر سوره‌ی‌ شریفه‌ی‌ رحمان‌) ۹ـ توحید ۱۰ـ حاشیه‌ بر رسائل‌ شیخ‌ ۱۱ـ حقایقی‌ از قرآن‌ (تفسیر سوره‌ی‌ شریفه‌ی‌ قمر) ۱۲ـ خطبه‌ی‌ شعبانیه‌ ۱۳ـ خطبه‌های‌ نماز جمعه‌ ۱۴ـ داستان‌های‌ شگفت‌ ۱۵ـ رازگویی‌ و قرآن‌ ۱۶ـ زینب‌ کبرا‌ ۱۷ـ سرای‌ دیگر ۱۸ـ سیدالشهداء ۱۹ـ تفسیر و حاشیه‌ بر کفایة‌ الاصول‌ ۲۰ـ صلوة‌الغاشین‌ ۲۱ـ عدل‌ ۲۲ـ قلب‌ سلیم‌ ۲۳ـ قیام‌ امام‌ حسین‌ (ع‌) ۲۴ـ گناهان‌ کبیره‌ ۲۵ـ نفس‌ مطمئنه‌ ۲۶ـ هشتاد و دو پرسش‌.


آیت‌الله دستغیب‌ علاوه‌ بر تألیف‌ و تدریس‌، به‌ تأسیس‌ مدارس‌، به‌خصوص‌ در زمان‌ خفقان‌ پهلوی‌ مبادرت‌ می‌ورزید که‌ می‌توان‌ به‌ تأسیس‌ مدرسه‌ی‌ قوام‌، هاشمیه ‌و حکیم‌ اشاره‌ کرد. از دیگر باقیات‌ الصالحات‌ آیت‌الله دستغیب‌، تأسیس‌ مساجد جامع‌ عتیق‌، مسجد الرضا، مسجد المهدی‌، مسجد آل‌ الرسول‌، امام‌ حسین‌ (ع‌)، و روح‌الله است‌.


منابع‌

۱٫ ساواک‌ و روحانیت‌، ج‌ ۱، تهران، دفتر ادبیات‌ انقلاب‌ اسلامی‌‌

۲٫ یاران‌ امام‌ به‌ روایت‌ اسناد ساواک‌، نفس‌ مطمئنه‌، کتاب‌ دهم‌، تهران‌، مرکز بررسی‌ اسناد تاریخی‌ وزارت‌ اطلاعات‌، ۱۳۷۸

۳٫ یادواره‌ی‌ شهید و یارانش‌، تهران‌، سپاه‌ پاسداران‌ انقلاب‌ اسلامی‌، ۱۳۶۰

۴٫ راهنمای‌ مشروح‌ مذاکرات‌ مجلس‌ بررسی‌ نهایی‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌، تهران، اداره‌ی‌ کل‌ فرهنگی‌ و روابط‌ عمومی‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌، ‌ ۱۳۶۸

۵٫ نورآبادی‌، علی‌، شاهد عتیق، تهران، مرکز اسناد انقلاب‌ اسلامی‌، ۱۳۸۳

۶٫ هفته‌نامه‌ی‌ بعثت‌، شماره‌ی‌ ۱۴۱، ۲۴/۹/۱۳۶۱